Voorstel

Het ontwerpen van een buurttuin aan het Bergwegplantsoen waarin de omringende bewoners ruimte vinden om een groeiende, bloeiende en producerende woonomgeving te creëren, elkaar te ontmoeten en ideeën te ontwikkelen.

De buurttuin zal verschillende doelen dienen:

- duurzaam groene leefomgeving
- ontmoetingsplek
- eetbaar landschap
- ontspannende ‘oase’ in het stadslandschap
- esthetisch aantrekkelijke plek
- recreatiemogelijkheden
- habitat
- hondenuitlaatplek

De buurttuin kan zodanig ontworpen worden dat de verschillende doelen elkaar versterken. Door het ontwerp in nauwe samenspraak met de betrokken bewoners tot stand te laten komen kan vanaf de ontwerpfase verbondenheid met de omgeving en een gevoel van verantwoordelijkheid gecreëerd worden.

De tuin zal in principe bestaan uit een laagonderhouds combinatie van onder andere meerjarige fruit- en notenbomen, wandelpaden omzoomd door bessenstruiken en bloembedden. Gekozen zal worden voor planten en bloemen die ofwel eetbare producten dragen, de grondvruchtbaarheid verbeteren en/of habitat bieden voor mens en dier. Afhankelijk van het draagvlak in de wijk en de beschikbare tijd en motivatie van de bewoners kunnen een aantal percelen ingericht worden met meer arbeidsintensieve eenjarige bloemen, planten en/of groenten.

In verband met de in het hoofdstuk “Achtergronden” beschreven noodzaak tot duurzame ontwikkeling van groenvoorzieningen zal de tuin zo ontworpen worden dat de tuin geen afval produceert dat naar extern afgevoerd moet worden. Snoeiafval en dergelijke kan binnen de tuin gerecycled worden tot hoogwaardige voedingsstoffen voor de aanwezige vegetatie.

Gezien de toenemende behoefte aan dergelijke duurzaam beheerde buurttuinen (zie het hoofdstuk “Draagvlak”) kan dit initiatief in principe worden gezien als een pilot voor toekomstige ontwikkelingen waarbinnen gezocht kan worden naar een gezonde balans tussen de inrichtingswensen van de betrokken bewoners en het feit dat de buitenruimte blootstaat aan vandalisme, geluidsoverlast, diefstal en andere ongewenste praktijken.

Plan van Aanpak

Allereerst zal in samenwerking met de gemeente bepaald worden wat de eventuele bestuurlijke hindernissen of juist mogelijkheden zijn wat betreft de implementatie van de buurttuin. Onder andere zaken als het huidige bestemmingsplan, onderhoudsverplichtingen en financiën zullen aan de orde komen.

Er wordt contact opgenomen met Humanitas, het Kinderparadijs en stichting Sonor om in te schatten wat de samenwerkingsmogelijkheden zijn en in welke vorm de tuin als platform kan dienen voor door hen georganiseerde sociale en culturele evenementen. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het al bestaande ‘junior-senior project’ waardoor ouderen en jongeren met elkaar in contact worden gebracht. Ook kan contact opgenomen worden met lokale scholen en (sociale) werkplaatsen voor de vervaardiging van tuinmeubilair en zaken als nestkastjes en vogelbadjes.

Verder zullen de lokale wijkagent, jongerenwerker, opbouwwerker, buurtscout en andere wijkbreed opererende sociaal betrokken partijen bij de ontwikkeling van het plan betrokken worden.

Er worden in oktober 2009 verschillende bijeenkomsten in het Humanitasgebouw en op het terrein zelf georganiseerd waarin de mogelijkheid bestaat voor de direct omwonenden van de toekomstige tuin om mee te denken over de mogelijke functies die de tuin kan vervullen, het ontwerp en de te nemen stappen.

Door het ontwerp van de tuin zoveel mogelijk op een zelfstandig ecosysteem te laten gelijken zal het grootste gedeelte van het onderhoud van de tuin door de tuin zelf gebeuren. Omdat voor een dergelijk ontwerp gedegen ecologische kennis en vaardigheid vereist is zal de hulp worden ingeroepen van een permacultuur ontwerper (meer informatie over permacultuur op www. permacultuurnederland.org).

Er zal een bijeenkomst georganiseerd worden waarin in samenwerking met de bewoners en andere betrokkenen en onder professionele begeleiding van de ontwerper een ontwerp voor de tuin gemaakt zal worden.

Er zal een begroting worden gemaakt en een planning opgesteld van de uit te voeren werkzaamheden. Wanneer voldoende draagvlak in de wijk is gecreëerd en er een overzicht is van de kosten zullen fondsen en stichtingen aangeschreven worden om de noodzakelijke financiering rond te krijgen. Hierbij kan gedacht worden aan de stichting Bomen voor Bejaarden, Milieudienst Rotterdam, Triodos Bank, Greenwish, Rotterdam Climate Initiative en andere subsidiefondsen voor duurzame ontwikkeling.

Als alle voorgaande stappen naar tevredenheid zijn afgerond en de financiering rond is kan gestart worden met de uitvoering van het project.

Om eventuele problemen tijdig te ondervangen en om kansen en ideeën te ruimte te geven zullen er regelmatig evaluatiebijeenkomsten georganiseerd worden.

De tuin kan nu op natuurlijke wijze en naar de wensen en behoeften van de betrokkenen evolueren tot een plek waar de bovengenoemde doelen allen verwezenlijkt kunnen worden.

In een zo vroeg mogelijk stadium zal er een buurtcomité gevormd worden, bestaande uit direct betrokkenen die het aanspreekpunt voor de tuin zullen zijn. Zij dragen bijvoorbeeld zorg voor het organiseren van onderhoudsdagen, onderhouden contacten met de wijkagent, onderhouden contacten met de partijen die activiteiten willen organiseren in de tuin enz.

Ook kunnen zij, wanneer kennis, expertise, ideeën of helpende handen nodig zijn, contact opnemen met het Transition Town netwerk in Rotterdam Noord.

De continuïteit van de tuin

De meeste zorgen die worden geuit aangaande de buurttuin aan het Bergwegplantsoen draaien om het waarborgen van de continuïteit van de tuin. Het gaat dan vooral om de vraag hoe op de langere termijn in het onderhoud voorzien gaat worden. Bij deze een overzicht van de manieren waarop de continuïteit gewaarborgd kan worden en hoe bedreigingen van de continuïteit ondervangen kunnen worden.

Draagvlak

We gaan pas concreet van start met de tuin wanneer er voldoende betrokkenen zijn. Er worden voldoende bijeenkomsten georganiseerd om iedere direct omwonende van het plan op de hoogte te brengen.

Wanneer er belangrijke bezwaren of tegenovergestelde belangen zijn zullen die eerst opgelost worden.

Buurtcomité

Uit de groep enthousiaste buurtbewoners die het draagvlak vormen kan een buurtcomité samengesteld worden. Wanneer hier zeven mensen in plaatsnemen kunnen de taken goed verdeeld worden en hoeft de continuïteit niet af te hangen van de grote tijdsinvestering van een enkel persoon. Wanneer een lid van het buurtcomité afvalt dan zorgt het comité zelf voor het aantrekken van een nieuw lid om op die manier de eigen continuïteit te waarborgen.

Taken en functies van het buurtcomité:
- beheren van contactgegevens uit de buurt
- wanneer nodig onderhoudsdagen plannen
- aanspreekpunt voor de direct omwonenden
- aanspreekpunt voor andere betrokken partijen, zoals de gemeente, de wijkagent, opbouwwerk Sonor, Humanitas, en bijv. basisscholen die een activiteit in de tuin willen organiseren

Ook kan bijvoorbeeld gedacht worden aan de juridische vorm van een vereniging waarbij alle betrokkenen lid zijn van de vereniging en het buurtcomité het dagelijks bestuur vormt.

Duidelijke afspraken

Met de gemeente worden duidelijke afspraken gemaakt worden over welk onderhoud door de gemeente wordt uitgevoerd. Hierbij kan gedacht worden aan: - regelmatig hondenpoep verwijderen uit het hondenuitlaatgebied
- legen van de prullenbakken in de tuin
- grasmaaien

Ook met de Bas van der Heyden worden duidelijke afspraken gemaakt over de rolcontainers op de stoep. Deze moeten of niet buiten staan of goed afgesloten zijn zodat er geen papier of plastic uit kan waaien. Zwerfafval moet geminimaliseerd worden om te voorkomen dat de tuin een rommelig aanzien krijgt.

Ecologisch degelijk ontwerp

Iedere functie die door de begroeiing van de tuin zelf wordt uitgevoerd behoeft geen menselijke interventie in de vorm van onderhoud. Voornamelijk om deze reden zijn de permacultuurontwerpers uit Den Haag benaderd. Zij nemen natuurlijke ecosystemen als voorbeeld bij het maken van een groenontwerp om vruchtbaarheid te optimaliseren en de noodzaak tot menselijk ingrijpen te minimaliseren.

In het ontwerp voor de tuin, dat gemaakt wordt op basis van de wensen en behoeften van de betrokkenen, wordt rekening gehouden met symbiotische relaties zoals die in een natuurlijk ecosysteem terug te vinden zijn

Planten die een positief effect qua ziektevoorkoming of grondstofvoorziening op elkaar uitoefenen worden bij elkaar geplaatst, de bodem rond de planten blijft bedekt met een laag organisch materiaal, zoals houtsnippers of dorre bladeren, zodat de vruchtbaarheid en de capaciteit van de bodem om water vast te houden wordt verhoogd, enz. Zeker op het gebied van onkruid- en ziektevoorkoming, het behouden van de bodemvruchtbaarheid en het voorzien in de waterbehoefte van de begroeiing valt veel winst te behalen.

Op die manier kan er diversiteit gecreëerd worden in de tuin zonder dat dat overmatig veel onderhoud met zich meebrengt. De belangrijkste taak die over zal blijven is het snoeien van het groen.

Inrichting afhankelijk van beschikbare tijd en energie

In principe kan de tuin met een goed ontwerp zo ingericht worden dat er slechts een minimale hoeveelheid onderhoud nodig is. Bij een dergelijk ontwerp kan bijvoorbeeld gedacht worden aan hagen van bessenstruiken, fruit- en notenbomen en vlinderstruiken. Wanneer iemand graag meer tijd en aandacht aan (een stukje van) de tuin wil besteden dan kan hij of zij dat stukje uitbreiden met planten die meer verzorging vereisen. Wel wordt er dan verwacht dat diegene ook zorgt dat dat stukje netjes onderhouden blijft, of weer beplant met laagonderhoud begroeiing.

Op die manier kan de benodigde hoeveelheid onderhoud gelijk oplopen met de beschikbare tijd en energie van de betrokkenen.

Georganiseerde activiteiten

De tuin zou een ideaal platform zijn voor bijvoorbeeld basisscholen, kinderdagverblijven of de dagverzorging van Humanitas om activiteiten te organiseren. Deze activiteiten kunnen ook een belangrijk rol spelen in het onderhoud van de tuin. Wanneer bijvoorbeeld een basisschool een biologieles in de open lucht wil houden dan kan in overleg met het buurtcomité een lesopzet worden gemaakt die draait om het doen van liggend onderhoud.

Transition Town Rotterdam Noord

Transition Town (TT) Rotterdam Noord is een groeiend netwerk van burgers die streven naar een rechtvaardige, duurzame samenleving, dit vooral door te werken aan een lokale, zelfvoorzienende gemeenschap. Binnen dit netwerk wordt allerlei informatie, expertise, kennis en vaardigheden op vele vlakken van de samenleving samengebracht. De interesse van veel TT’ers ligt op het gebied van voedselvoorziening en ecologie. Op dit onderwerp wordt binnenkort een initiatiefgroep opgestart. Deze groep gaat zich onder andere bezighouden met het verzamelen van ‘tuin’ kennis en vaardigheden. Zij kunnen zich behulpzaam maken bij het bieden van inhoudelijke onderhoudskennis, zoals bijvoorbeeld over snoeien. Daarnaast zullen zij waarschijnlijk, ook in het kader van hun eigen leerproces, regelmatig in de tuin te vinden zijn.

Wel moet opgemerkt worden, omdat de meesten die betrokken zijn bij TT Rotterdam Noord niet direct aan het Bergwegplantsoen wonen, dat zij een toevoeging moeten zijn aan de tuin en geen voorwaarde voor het voortbestaan.

Speerpunten uit het bestuursprogramma Rotterdam Noord

Jeugd

Uit ervaring is gebleken dat kinderen het over het algemeen erg interessant en verwonderlijk vinden dat planten ‘zomaar’ groeien en vinden zij het prettig om, onder begeleiding, in de tuin te werken. Via een laagdrempelige buurttuin kunnen op speelse wijze vaardigheden, kennis en respect voor de natuur worden overgebracht.

Ook kan de tuin dienen als platform voor sociale en culturele evenementen

Ouderen

Speciaal is gekozen voor de locatie aan het Bergwegplantsoen in verband met de nabijheid van centrum Humanitas. In het ontwerp van de tuin wordt rekening gehouden met bereikbaarheid per rolstoel. Ook kan een gedeelte van de tuin verhoogd worden in de vorm van bedden met daar tussenin wandelpaden. Ook ouderen kunnen dan zonder te hoeven bukken of vanuit de rolstoel bij de planten en bloemen.

Het feit dat de tuin in de directe nabijheid van Humanitas is gelegen gecombineerd met de ouderenvriendelijke inrichting van de tuin verhoogt de mogelijkheden tot zelfredzaamheid voor de ouderen en stimuleert hen om buiten te zijn en in contact te komen met anderen uit de buurt.

Een aantrekkelijk woonmilieu voor iedereen

Juist in de tuin kunnen mensen van verschillende leeftijden rond een gezamenlijk thema samenkomen. Het is een bekend gegeven dat samenwerken in een buurttuin leidt tot een gevoel van verbondenheid met zowel de omgeving als met anderen uit de omgeving. De gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de tuin en de uiteindelijke opbrengsten daaruit versterkt de interne cohesie binnen de buurt. Anderzijds ontlast het de gemeente op het gebied van onderhoud omdat bewoners zelf die verantwoordelijkheid nemen voor ‘hun’ tuin. Daarnaast zal, gezien het stimulerende effect dat het samenkomen van bewoners kan hebben op de sociale communicatie, de tuin een rijke bron kunnen zijn voor het peilen van wensen en behoeften van bewoners (speerpunt Participatie).

Veilig

Door het onder het vorige kopje beschreven gezamenlijke verantwoordelijkheidsgevoel zal ook sociale correctie en mentaliteitsverandering in de buurt gestimuleerd worden. Door verder de verschillende sociale partijen of personen die wijkbreed opereren, inclusief de wijkagent, vanaf het begin af aan nauw te betrekken bij de tuin zullen zij op de hoogte zijn van evt. sociale problematiek, en kunnen zij daarop inspringen door een extra oogje in het zeil te houden of in te grijpen waar dat nodig is.

Draagvlak

In mijn directe sociale omgeving zijn velen al langere tijd bezig met het in zichzelf verhogen van ecologisch bewustzijn en met het zich verdiepen in de grotere processen, zowel in tijd als plaats, waarvan wij deel uitmaken. Geïnspireerd door de internationaal opererende grassroots beweging Transition Towns* zijn wij in mei gestart met ons eigen initiatief in Rotterdam Noord. Op de eerste bijeenkomst verschenen, min of meer onverwacht, 35 mensen uit Rotterdam Noord en omgeving, wat onze huiskamer bijna uit de voegen deed barsten. De aanwezigen, met zeer uiteenlopende achtergronden, gaven blijk van veel belangstelling en enthousiasme. Een aantal van hen zijn in de wijken Crooswijk, Kralingen en de Esch zelf aan de slag gegaan.

Met een groep uit het Oude Noorden zijn we momenteel druk bezig met het organiseren van lezingen, filmavonden, een Summerschoolprogramma en andere activiteiten om buurtbewoners, ondernemers, scholen, organisaties en stichtingen te betrekken bij deze beweging. Een aantal activiteiten organiseren we stadsbreed, maar we richten ons, gezien ons streven naar locaal, vooral op Rotterdam Noord Wat we gaandeweg heel duidelijk willen houden is dat we geen organisatie zijn met een duidelijk omschreven actieplan, maar dat we eerder een verbindende en faciliterende paraplu willen vormen voor een ieder die behoefte heeft aan een meer duurzame richting.

Op dit moment zijn plusminus tachtig burgers betrokken bij Transition Town Rotterdam Noord, en bijna dagelijks melden zich nieuwe geïnteresseerden. Daarnaast hebben we contact met een groeiend aantal organisaties en stichtingen die al actief zijn in Rotterdam (Noord), en zijn we al benaderd door fondsen die hun financieel steentje bij willen dragen aan ons initiatief. Gezien het prille stadium waarin ons initiatief zich nu nog bevindt is de toekomstige belangstelling en het daaruit voortvloeiend draagvlak substantieel.

Duurzaam beheerd stadsgroen met een uitgebreidere set aan functies dan momenteel is de wens van velen binnen Transition Town Rotterdam Noord. Hieruit is dan ook het voor u liggende voorstel ontstaan.

• De directe aanleidingen voor Transition Towns zijn de verwachte piek in de olieproductie en het breder bekende begrip klimaatverandering, waarover meer te vinden is in het hoofdstuk “Achtergronden”. Transition Towns proberen een antwoord op dit dubbele vraagstuk te formuleren door het opbouwen van een lokale economie die in staat is om ons op een ecologisch verantwoorde manier in onze levensbehoeften, in de ruimste zin van het woord, te voorzien. Dit verhoogt de veerkracht van de lokale omgeving in de zin dat het beter bestand is tegen schokken van buitenaf, zoals een (permanente) onderbreking in de voedsel- of energieaanvoer. Daarnaast wordt op deze manier de negatieve ecologische impact, op de gehele aarde, van onze huidige manier van leven omgezet in een juist positieve bijdrage aan onze leefomgeving

In het ontwerp van het nieuwe en in het transformeren van het bestaande worden vooral de cyclische processen en de coöperatieve en symbiotische relaties zoals die in de natuur te vinden zijn als blauwdruk gebruikt.

Opvallend is dat, ondanks het feit dat de piek in de olieproductie en klimaatverandering de directe aanleidingen vormen voor Transition Towns, velen die zich verbinden aan deze beweging vooral gedreven worden door de sociale en maatschappelijke effecten die door de Transition Town visie worden geboden.

Meer informatie over Transition Towns is te vinden op www.transitiontowns.nl.

Achtergronden

Zorg dragen voor de aarde

Het meeste voedsel waarmee in de behoeften van stadsbewoners wordt voorzien wordt geproduceerd volgens de industriële methode. Deze gecentraliseerde manier van verbouwen vraagt een hoge input van energie in alle stadia van productie: op het land zelf in de vorm van kunstmest, pesticiden, irrigatie, daarna voor verwerking, verpakking en distributie over onvoorstelbare en onnodig lange afstanden. De ruime beschikbaarheid van goedkope fossiele brandstoffen maakt al deze processen mogelijk.

Echter, deze manier van produceren leidt tot uitstoot van grote hoeveelheden CO2 wat klimaatverandering in de hand werkt en tot aantasting van de langetermijn vruchtbaarheid van de beschikbare landbouwgrond via processen als erosie, verzilting door overmatige irrigatie en verwoestijning door het verlies van bodemstructuur. Ook vormt het intensieve gebruik van pesticiden en herbiciden, gecombineerd met een enkel voedselgewas op uitgestrekte stukken land, een directe aanval op de gebalanceerde biodiversiteit ter plaatse, zowel op macro- als op microscopisch niveau. Juist het leven in de bodem en erboven behoedt vruchtbare grond voor een transformatie tot levenloos zand.

De makkelijk in water oplosbare minerale voedingsstoffen in kunstmest spoelen uit naar sloten, meren en rivieren. Door deze toevloed aan voedingsstoffen ontstaat overgroei door algen, wat leidt tot verstoring van mariene ecosystemen en daarmee een bedreiging voor vissen, amfibieën en de beschikbaarheid van gezuiverd water vormt.

Daarnaast is de industriële landbouwmethode afhankelijk van de input van goedkope fossiele brandstoffen voor productie, verwerking en distributie, en verkeert daarmee in een kwetsbare positie wanneer de aanvoer van deze vorm van energie om wat voor reden dan ook hapert. Kortom, door deze manier van voedsel produceren onder de loep te nemen komen er heel wat vervelende bijwerkingen van ons dagelijks brood aan het licht, die uiteindelijk kunnen leiden tot ondermijning van de bestaansgrond voor ons en latere generaties.

Bijna haaks daarop staat een meer positieve en constructieve manier van voedsel produceren. Door rekening te houden met de processen die de natuur haar uitbundigheid geven kan voedsel worden geoogst terwijl de vruchtbaarheid van de grond behouden of zelfs verbeterd wordt. Door mee te gaan met natuurlijke processen in plaats van deze proberen te domineren met behulp van een spaarrekening aan energie kan een grote winst gehaald worden op de hoeveelheid energie die verbruikt wordt om een voedselproduct te produceren, de zogenaamde Energy Returned on Energy Invested (EROEI). Een andere mogelijkheid om het energieverbruik in de landbouwsector drastisch te verminderen is meer gedecentraliseerde en lokaal gedistribueerde voedselproductie waardoor transport en distributie minder uitgebreid nodig is.

Voor Rotterdam zou dat kunnen betekenen dat stadsparken, plantsoenen, braakliggende stukken grond en andere open plekken behalve hun oorspronkelijke functie zoals recreatie, visuele aantrekkelijkheid, enz. voedsel kunnen produceren op een onderhoudsarme manier door bijvoorbeeld meerjarige fruit- en notenbomen te plaatsen. Afhankelijk van het draagvlak in de buurt en de hoeveelheid beschikbare motivatie, tijd en energie van de naburige bewoners kan dit uitgebreid worden met meer arbeidsintensieve gewassen.

Een essentieel ingrediënt van deze manier van voedsel verbouwen is het ontwerp en de inrichting van het stuk grond dat deze functie moet gaan dienen. Door zoveel mogelijk onderlinge relaties te laten ontstaan tussen planten, dieren, mensen en de zon als energieleverancier, kan veel tijd worden bespaard op onderhoud.

Sociale cohesie

Wanneer mensen in de gelegenheid zijn om (een gedeelte van) hun primaire levensbehoeften in de nabijheid te oogsten ontstaat er gevoel van verbondenheid met de leefomgeving en daarmee een gevoel van verantwoordelijkheid voor het behoud van kwaliteit, esthetiek en veiligheid. Daarnaast wordt er een gevoel van gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de inwoners van een wijk gecreëerd wanneer er samen zorg wordt gedragen voor ‘hun’ tuin. Wanneer een buurttuin naast voedsel ook ruimte voor recreatie, ontmoeting en samenwerking biedt wordt ook het uitwisselen van ideeën, gewoonten, culturen, levenswijzen enz. gestimuleerd. Door het beter begrijpen van medebewoners en hun levensstijl zal een groot deel van onderlinge problemen en vervreemding ontstaan vanuit irritaties en ergernissen ondervangen worden.

Het grotere kader

Niet alleen op het gebied van landbouw is onze samenleving afhankelijk van een enorme input aan fossiele energie. Transport, bouwindustrie, verwarming en koeling, gezondheidszorg, er zijn maar weinig aspecten van het dagelijks leven die niet op de een of andere manier te linken zijn aan met name olie. Dat we energie verbruiken is normaal, daar zijn we levende wezens voor, zelfs dat we energie in de vorm van olie verbruiken is normaal. Maar het is een feit dat wanneer er een kink in de energiekabel komt, dat dat dan zal doorwerken op vele gebieden. Om te voorkomen dat we ons wat dat betreft in een kwetsbare positie manoeuvreren kan het geen kwaad om vooruit te denken en na te denken over alternatieven waar nodig.

Fossiele brandstoffen zijn niet-hernieuwbare grondstoffen en daarmee staat hun eindigheid vast. Wanneer het tijdperk van goedkope fossiele brandstoffen zal eindigen, daarover is het laatste woord nog niet gezegd. Er lijkt onder de goed geïnformeerden echter consensus te bestaan dat het vanuit strategisch oogpunt verstandig is om de notie dat de prijs van fossiele energie op afzienbare tijd flink zal stijgen mee te nemen in lange termijn planningen.

Er zijn nog niet veel wetenschappers die openlijk en direct een link durven te leggen tussen het brede begrip ‘klimaatverandering’ en de extreme manifestaties van de krachten der natuur zoals die regelmatig voorkomen.

Het klimaatdebat wordt getekend door de onzekerheid die de toekomst voorspellen met zich meebrengt, en wanneer iets niet helemaal zeker is is het soms lastig om er rekening mee te houden in de plannen. Toch kan gesteld worden dat wanneer de toekomst zich over de komende vijftig jaar zal ontvouwen volgens een scenario dat precies tussen dat van de bezorgde klimaatwetenschappers en dat van hun optimistische debatrivalen in ligt, dan nog zal de mens flinke aanslagen te verduren krijgen op het habitat dat ons in onze behoeften voorziet.

Zoals één van de basisprincipes van strategisch plannen dicteert: het is altijd verstandiger om dat pad te kiezen waarvandaan het het makkelijkst is om over te stappen naar het andere pad wanneer dat nodig blijkt te zijn. Met andere woorden: veiligheid voor alles.

De industriële manier van produceren wordt tegenwoordig voornamelijk gedefinieerd door lineaire processen. Grondstoffen worden gewonnen, verwerkt, gedistribueerd, geconsumeerd en vervolgens begraven in een vuilnisberg of verbrand met alle mogelijke gevolgen van dien.

Hierbij gaan veel kostbare grondstoffen verloren en door de enorme hoeveelheden (toxische) afvalproducten wordt er een zware last gelegd op milieu, mens en dier.

Overal ter wereld zien mensen de noodzaak in van het omschakelen naar een manier van produceren die meer lange termijn perspectief biedt voor het voorzien in onze levensbehoeften. Sterker nog, heel veel schaarsteproblemen die we hier in Rotterdam op termijn aan kunnen zien komen zijn voor velen al dagelijkse realiteit.

Velen, vertegenwoordigd door filosofieën zoals Cradle To Cradle en Permaculture, zien opnieuw het belang van samenwerken met de natuur in. Vooral de gedachte dat we de cyclische processen uit de natuur als voorbeeld kunnen nemen bij het inrichten van productieprocessen voor voedsel, bouwmaterialen, schoon water, energie enz. wint terrein. Slim ontworpen en geëvolueerde economieën waarin het restproduct van de één een grondstof is voor de ander vormen een gesloten systeem dat zorg weet te dragen voor de ‘afval’ producten die binnen dat systeem zijn ontstaan.